مقالات

 
در اثر شکست ديوارهاي باربر و نشست آنها ، طاقهاي پوشش نيز نشست مي کند و در امتداد تيرهاي پوشش ، ترک هايي ايجاد مي شود . در بعضي موارد که شکست ها همراه با نشست است ، درطاق پوشش ترکهاي فرعي به صورت مورب بوجود مي آيد. اين ترکها در اندود هاي سطحي چشمگير است . در اين صورت ترکها را بايد کاملاً باز کرد و اطراف آنها راعمق بيشتري داد تا عمل تعمير و لکه گيري با قسمتهاي قبلي کاملاً پيوند بخورد و يکپارچه شود . محل ترکها را پس از مرطوب کردن ، با گچ و خاک اصطلاحاً « تيزون » پر مي کنند و ترکها را مي گيرند . سپس سفيد کاري آن را انجام مي دهند.
 
توجه : در بعضي موارد ، ترکهاي به وجود آمده در سقف به حدي است که تعمير آنها امکانپذير نيست . در اين صورت ، اگر رنگ سقف روغني باشد ، آن را با چراغ پريموس دستي مي سوزانند و سپس با کاردک ، رنگ هاي سوخته را از سطح کار بر مي دارند وسطح اندود رخم زده شده را سفيد کاري مي کنند .
 
پيشگيري رطوبت بالا رونده: چنانچه ديوار بنا قير اندود نشده باشد ، و يا به علل گوناگون قير اندود آن معيوب اجرا شده باشد. به علت چکه کردن از لوله و يا هرعلت ديگر ، ممکن است رطوبت از سطح پي و کرسي چيني به مرور زمان به طرف بالا بکشد و سبب اشکالات اساسي و ظاهري شود. اشکالات ظاهري ممکن است سفيدک زدن ، شوره زدن ، پوسته کردن ، ورقه شدن ، کپ کردن و با طبله شدن گچکاري واندود باشد . دراين صورت ، امکان خالي شدن پاي ديوار وجود دارد که خطرناک است . از نظر بهداشتي نيزعوارض ناگواري وجود داردکه به مرور زمان پيش مي آيد . اگر پي شفته اي باشد ، در اثر رطوبت حالت خميري پيدا مي کند که به مرور زمان ، باعث نشست ساختمان نيز مي شود .
روش پيشگيري : معمولاً حد بين ملات و موزاييک را در زير ديوار قير اندود مي کنند. براي قير اندود کردن مرحله اي ديوار ،با رعايت 100 تا 120 سانتيمتر فاصله از ديوار را شمع بندي مي کنند و در صورت نياز به طور مطمئن تنگ مي بندند .
 
خالي کردن پاي ديوار : براي اينکه قير اندود به صورت اصولي انجام شود ، به اندازه 50 تا 60 سانتيمتر پاي ديوار را به شکل يک کانال سرتاسري خالي مي کنند. ارتفاع اين کانال به اندازه 30 سانتيمتر است .
 
شکافتن قسمت هاي مختلف ديوار
 
1- براي اجراي قير اندود به اندازه 5 رج از ديوار مرطوب را ، حدود 120 سانتيمتر خالي مي کنند.
2-سه رج در ناحيه سطح زير موزاييک و 2 رج در سطح روي موزاييک را خالي مي کنند.
3- معمولاً يک متر از ديوار سالم را رها مي کنند و مجدداً 5 رج ، حدود 120 سانتيمتر را خالي مي کنند.
4- به ترتيبي که گفته شد ، تمام جوانب ديوار را که مرطوب است ، به شکل يک در ميان مانند لانه زنبوري خالي مي کنند.
 
کرسي چيني
 
1-       در سطوح ديوار ، خط ترازي به ارتفاع لازم درست مي کنند و بعد از اندازه برداري کرسي چيني ، با ملات ماسه و سيمان و آجر آبخوار در سه رج با رعايت پيوند ، بنايي مي کنند .
2-       در حفره هاي باز شده ، کرسي چيني را کاملاً همتراز يکديگر بنايي مي کنند .
3-       پس از سه رج کرسي چيني ، اندود ماسه و سيمان را به طور صيقلي انجام مي دهند .
 
بستن زير ديوار

1- بعد ازعايق کاري با قير گوني ، ملات ماسه و سيمان ریخته می شود و دورج آجر آبخوار با رعايت پيوند و 10 سانتيمتر عقب نشيني از هر طرف، عايق کاري مرحله بعد را انجام مي دهند.
توجه : رج انتهايي نيز با ملات بسيار نرم و مقاوم به صورت غوطه اي انجام مي گیرد تا حالت افت و نشست در ديوار به وجود نيايد .
 
برداشتن نواحي مسدود ديوار

1-  به طوري که ذکر شد ، قسمت هايي از ديوار را که مسدود مانده است ، با دقت خالي مي کنند .
2-  کرسي چيني و بعد از آن ، اندود ماسه و سيمان سپس قير اندود با رعايت اورلپ انجام مي گیرد. در خاتمه ، دو رج انتهايي را با رجهاي قبلي قفل و بست مي کنند و به شکل غوطه اي و کاربند کردن در سطح زير ديوار آن را کاملاً مي بندند.
 
تعمير کف سازي
 
1-  پس از اجراي قير اندود ، کانال خالي شده را با ماکادم ، و روي آن را با سنگهاي شکسته و خرد شده پر مي کنند .
2-  چنانچه در کفسازي ، بتون ريزي سبک اجرا شده باشد ، آن را تعمير و سپس موزاييک فرش مي کنند.

توجه 1 : درمواردي که بلوکاژ کنار ديوار فاقد بند انبساط باشد ، درموقع تعميرو کفسازي، بند انبساط با مصالح موجود اجرا وسپس مراحل بعدي بنايي انجام مي شود .

توجه 2 : عمل اندود کاري بايد بعد از موزاييک فرش و دوغاب ريزي انجام شود . چنانچه موزاييک فرش شود ، اما دوغاب ريزي بعد از اندود گچ و خاک ديوارها انجام شود ، خطر پر شدن بندها پيش مي آيد . در اين حالت ، دوغاب نمي تواند در عمق بندها نفوذ کند و فقط به شکل سطحي است و بعد از مدت زماني ، امکان دارد طبله کند و بيرون بزند .
 
اجراي اندود کاري: پس ازساختن قرنيزسيماني يا نصب سنگ قرنيزو دوغاب ريزي پشت آن وهمچنين بند کشي بين سنگهاي قرنيز ، سطح ديوار را جارو و مرطوب مي کنند و سپس گچ و خاک را به نسبت يک به يک به شکل هموار ، اما با سطحي زبره
بنايي مي کنند.
 
سفيد کاري

1-  معمولاً ديوار را به ارتفاع چند سانتيمتر بالاتر از گچ کاري قديمي به طور فارسي مي تراشند .
2-  محل گچکاري قديم و سطح اندود شده را پخ ، و با گچ آماده و کشته در دولايه سفيد کاري مي کنند .
 
ابزار زني
در بعضي موارد، محل نشست سفيد کاري روي قرنيز سنگ با رعايت به اصطلاح « ابزار زني » به صورت مدور و گود درمي آيد.
 
پيشگيري رطوبت بالا رونده به روش سيستماتيک

در سالهاي اخير در کشورهايي مانند هلند ، انگليس ، اسپانيا و يونان ازروش پيشگيري رطوبت به طريق سيستماتيک استفاده ميشود.اين روش بسيار اصولي و با صرف هزينه مناسب است . اتلاف وقت و زحمت بسيار هم ندارد . در عايق سازي بناهاي باستاني و قديمي مانند کليساها ، کاخها ، اماکن عمومي و منازل قديمي که به طور کلي اسکلت آجري دارند ، مورد استفاده خاص قرارمي گيرد. مکانيک ساده و جالب عايق سازي در اين روش سبب شده است که طي چند سال گذشته در ايران نيز از آن بهره گيري شود .
 
وسايل کار : براي انجام اين کار از اره هايي با شکلهاي مختلف مدور و معمولي در ابعاد کوچک و بزرگ استفاده ميشود . نوع معمولي آن با طول 42 اينچ ، عرض 3 اينچ و ضخامت 7 ميلي متر براي برش ديوار مورد استفاده قرار مي گيرد . از نوع جديد آن نيز که تيغه دايره دارد ، استفاده فراوان مي شود .جنس اره فولاد نرم است و با کبالت ، کرم و يا تنگستن روکش مي شود . نوع مقاوم آن با کاربيد تنگستن آب داده مي شود. به طوري که ذکر شد ، جنس اين نوع فلز نرم است و روکش هاي مذکور به مقاومت آن ها کمک شاياني مي کند . اين اره ها دستگاه متحرک مکانيکي دارند و با برق و يا بنزين کار مي کنند .
 
نحوه اجرا:
 
1-  اندود رجهاي پايين ديوار را به اندازه 20 سانتيمتر به طور سراسري مي تراشند .
2-  سطح را جارو و عاري از گرد و غبار مي کنند .
3-  رج انتهايي و يا رج دوم طوري انتخاب مي شود که برش در ضخامت آجر و در واقع وسط رج باشد ؛ يعني با استفاده از خط تراز بين ضخامت آجر خطي سرتاسري کشيده مي شود .
4-  در ديوارهاي باربر سرتاسري ، طول برش به اندازه 50 سانتيمتر و در ستون هاي منفرد ، طول برش با طول ستون باربر آجري متناسب است . برش به اندازه 20 تا 30 سانتيمتر انجام مي شود .
5- گوشه ديوار را با قلم و چکش تا 20 سانتيمتر خالي مي کنند .
6- با استفاده از اره نوع کاردي که طول آن کوتاه ، حرکت آن کم و کاملاً قابل کنترل است ، عرض ديوار را با نوک اره سوراخ و آن را آماده برش طولي مي کنند .
1- توجه : براي اينکه تيغه اره در راستاي خط و بدون موج حرکت کند، اره را روي چهار تراش مي خوابانند و تيغه را روي آن حرکت مي دهند .
7- برش را تا 50 سانتيمتر ادامه مي دهند .
 
عايق کاري:
 
1- ديوار بريده شده با دستگاه ، با فشار هوا باد زده مي شود تا غبار حاصل از برش ديوار از محل خارج شود .
2- آب با فشار به صورت پودر در جداره باز شده اثر مي کند و باعث خيس شدن جداره آجر بريده مي شود .
3- ورق هاي ايزوگام بسيار فشرده و يا مقواهايي قيري که در چند لايه فشرده شده است ، به طول 40 سانتيمتر و به عرض ديوار برش می دهند.
4- با دوغاب رقيق سيماني ، دو طرف عايق آماده شده را اندود مي کنند .
5- به کمک فرد ديگري دوغاب رقيق سيمان را با دستگاه ملات پاش به داخل درز مي پاشند تا دو سطح جداره به دوغاب سيمان کاملاً آغشته شود .
6- ورق عايق را با فشار به  داخل درز ميفرستند و زير ديوار را کاملاً محکم مي کنند .
7-برش مجدد : پس از خودگيري مرحله اول سيمان که يک ساعت به طول مي انجامد،جهت عبور تيغه اره ، 10 سانتيمتر فاصله خالي گذاشته مي شود . سپس دوغاب اضافه را مي گيريم و مسير تيغه را باز مي کنند.
توجه 1 : تيغه اره را بلافاصله از محل خارج مي کنند ، مي شويند و پس از خشک کردن لا به لاي دنده هاي آن ، براي استفاده مجدد آماده مي کنند .
توجه 2 : مجدداً ديوار را به اندازه 40 سانتيمتر برش می دهند. طول به دست آمده 50 سانتي متر مي شود ( که 40 سانتيمتر ازآن همواره عايق گذاري مي شود ) .بايد توجه داشت که عمل بريدن و اجراي عايقکاري از چهار طرف ديوارهاي فضا انجام مي شود .
 
عايق بندي با استفاده از ترکيبات شيميايي
 
1- پس از برش دادن ديوار و گرفتن گرد آن ، جداره باز شده پشت ديوار را با صفحه اي مسدود مي کنند. مواد شيميايي را که مانند گرد است ، به نسبت لازم با آب مخلوط مي کنند تا به شکل دوغاب در آيد .(مخلوط در دستگاه سربسته اي که پره هاي گردنده دارد ،ساخته مي شود) .
2- محلول به دست آمده را که « سيلي کونات » نام دارد ، از دستگاه که مانند ملات پاش و قير پاش کار مي کند ، با فشار به جداره هدایت می کنند. اين محلول بلافاصله با هواي محيط ترکيب و سخت و مقاوم مي شود .
3- نوع مقاومتر اين محلول را که « سيلي کونات لاتکس » نام دارد ، با ترکيبات ديگري بترتيبي که گفته شد، تهيه ميکنند و به درون درز هدایت می کنند. محلول ، حالت سخت استخواني اما اسفنجي پيدا مي کند .
توجه : اين محلول ، هم به عنوان عايق رطوبتي و هم به عنوان پر کننده زير ديوارها ، بسيار سريع و مطمئن است و کاربرد فراوان دارد ؛ اما هزينه آن از هزينه اجراي دو مرحله قبل بيشتر مي شود .
 
علت نفوذ رطوبت به ناحيه کف خواب پشت بام

آبروي پشت بام به چند علت دچار نفوذ رطوبت مي شود که به آنها اشاره مي شود:
1- نشستهاي احتمالي باعث باز شدن لايه هاي زيرين مي شود .سپس آب در آنها اثرمي کند و باعث به وجود آمدن رطوبت در ناحيه ناوداني و ساير قسمتها ، بخصوص زير سقف در فضاهاي داخلي و نماهاي خارجي مي شود . اگر چنين شود ، مشکلات فراواني از جهت تعمير پيش خواهد آمد .

2- قير اندود و آسفالت پشت بام به علت تماس با هواي آزاد ، اثرات جوي ، استفاده از سطوح پشت بام ، برف روبيها و بارانهاي شديد فرسوده مي شود. به همين علت ، آسفالت و قيراندود آن هر چند سال يک باربايد عوض شود ؛ مگرسطح آن موزاييک فرش شده باشد.

3- وارد آوردن هرگونه ضربه به سطح پشت بام باعث شکست قير اندود مي شود ؛ بويژه زماني که هوا سرد است .استفاده از قيرهايي که درجه غلظت آن ها در نقاط مختلف متفاوت است نيز ايجاد مشکل مي کند . معمولاً در نقاط سردسير از قيرهاي که درجه غلظت بيشتري دارند ، کمتر استفاده مي شود ؛ و يا آن را با قيرهايي که درجه غلظت پايين تري دارند ، مخلوط مي کنند و بعد مورد استفاده قرار مي دهند .

4- اجراي کف خواب گذاري در گوشه و نواحي کناري پشت بام ممکن است با اشکالاتي همراه باشد و به علت محدوديت محل ، کار عايق کاري بدرستي انجام نشود . به طور کلي ، ناودان بايد در ميان پشت بام گذاشته شود . اين روش اولاً سبب اجراي دقيق و بدون اشکال خواهد بود . ثانياً حدود 100 متر مربع کشش آب از چهار طرف ( از هر سو 5 متر ) را به وجود مي آورد .
 
روش ترميم قير اندود

اثررطوبت درزير طاق و بيشتردرناحيه ناودان به وجود مي آيد که محل نفوذ سوراخ را تا حدودي نشان مي دهد.با برداشتن آسفالت محل مذکور ، سطح قير اندود را جارو مي کنند و ناخنک هاي آن را مي گيريند و در ابعاد بيشتري از سطح قيرگوني قبلي ،درناحيه ناوداني قير مذاب را با پارو طوري پهن مي کنند که کوچکترين منفذي وجود نداشته باشد . گوني را مي کشندودر محل پهن مي کنند، قير مذاب روي گوني ریخته می شود و لايه دوم گوني را در جهت معکوس رج اول پهن مي کنند ؛ به طوري که قير داغ از سطح چشمه هاي گوني نفوذ کند . سپس قير مذاب را بر سطح گوني جهت اندود عايق مي کشند . به همين ترتيب، دو لايه گوني و سه لايه قير کشيده مي شود . محل کفخواب را با توپي يا مصالح ديگر مي بندند . سطح پشت بام را با آب مي بندند . فرداي آن روز چنانچه زير سقف چکه نکند و رطوبتي نداشته باشد ، آسفالت ریخته می شود و قسمتهاي ديگر رويه آن را ترميم مي کنند .لازم به ذکر است ، چنانچه ترميم عايق در ناحيه کفخواب باشد ، عمل قيراندود روي کفخواب را بايد با دقت انجام داد ؛ گوني محل سوراخ آبرو را بريد ؛ سطح داخلي لوله را قيراندود کرد ؛ و گونيهاي بريده شده را به قسمتهاي درون لوله کفخواب برگرداند .
 
موزاييک فرش 

با ملات ماسه و سيمان کاملاً سفت و کم آب که ملات با ماسه مخلوط نشود. بنا به اصول موزاييک فرش با رعايت فاصله هر موزاييک با موزاييک بعدي به اندازه 5 ميليمتر جهت نشست دوغاب ماسه و سيمان ، درزها به طور کامل و با رعايت هر چهار رج از محور عمودي و افقي ، بند انبساط موزاييک فرش را انجام می دهند . بند انبساط با تخته گذاري سر و ته باريک به اندازه 5/2 سانتيمتر به وجود مي آيد . درزمان مشخص ، تخته را از درز انبساط بر مي دارند ، محل خالي را با آسفالت نرم پر مي کنند و قدري مي کوبند. سپس ، عمل دوغاب ريزي درزهاي موزاييک فرش را بسيار دقيق انجام مي دهند .
توجه : اجراي بند انبساط در موزاييک فرش پشت بام سبب مي شود که در اثر « الاستيسيته » سقف ، ملات زير موزاييک نشکند و مشکلات نفوذ رطوبت در سقف پيش نيايد .
توجه مهم : روش فلنچ گذاري با نصب کلاهک وموزاييک فرش روي قيراندود با مشخصات اجرايي گفته شده ، يک اجراي بسيار اصولي است که مشکلات تعمير و يا تعمير مجدد را بکلي از بين خواهد برد .
 
قيراندود اطراف لوله هاي هواکش ، آب باران ، دودکش و کانال کولر

معمولاً براي پيشگيري از پوسيدگي کانال کولر و همچنين زنگ زدن لوله چدني داخل هواکش ها ، لوله آب باران و دودکش ، تا ارتفاع لازم قير اندود مي شوند و براي محافظت آنها ، ماهيچه بتنی يا ديوار آجري به کار مي برند.سطوح کرمو در اسکلت بتنی به عللي چند ، سطوح و يا حجم بتن ريزي سوراخ و اصطلاحاً کرمو مي شود .

کرموها بر دو نوعند :

کرموهاي سطحي : در اين حالت ، سطح بتن خلل و فرج هاي ناچيزي دارد که با بتونه مي توان آن را ترميم کرد و يا اگر خيلي ناچيز باشد ، از آن چشم پوشيد.

کرموهاي عميق : عواملي همچون ويبراسيون ، دانه بندي نادرست ، آب زياد در بتن سبب ايجاد کرموها در حجم بتن مي شود .
 
ترميم سطح کرمو

معمولاً سوراخهاي ايجاد شده در بتن را باز مي کنند ؛ يعني درون حفره ها به جستجو مي پردازند تا اگر درحجم و بعد پوشش بتن حفره هاي پنهاني وجود دارد ، نمايان شود . با ميخ فولادي بلند و يا قلم تيز و باريک ، سطح درون حفره ها راخالي مي کنند؛ طوري که بتوان بتن را در آن براحتي ترزيق و محل را ترميم کرد .
 
حمله سولفاتها

در مواردي ، ترکيبات سولفاته دردانه بندي که ناشي از نوع سيمان ، وجود نمکها و يا آب درياست ، باعث متخلخل شدن سطح بتن مي شوند . به طور مسلم ، اگر سولفات ها به شکل ترکيب در بتن به کار رفته باشند ، آن قسمت از بتن را اگر فاقد نيروي فشاري باشد ، به شکلي مطمئن خالي و مجدداً جهت قطعه سازه، قالب بندي و بتن ريزي مي کنند.
توجه : چنانچه حمله سولفاتها سطحي باشد ، جداره بتن متخلخل و يا ورقه ورقه مي شود که در هر دو صورت ، سطوح سوراخها را بازتر ، قسمتهاي ورقه شده را نيز از سطح جمع و سپس محل را ترميم مي کنند .
 
تميز سازي ميلگردها

چنانچه اثر سولفاته شدن تا سطح ميلگردها پيشروي کند ، آنها را نيز اکسيده و دچارخوردگي مي کند . در اين حالت ، بايد سطوح ميلگردها تراشیده شود و با برس سيمي ، گرد حاصله را نيز زدود تا محل براي تعمير بتن آماده شود . لازم به ذکر است که باز کردن حفره ها و خارج کردن اثر سولفاتها از سطوح بتن ، غباري توليد مي کند که با جارو کردن و حتي دم زدن گرفته مي شود . پس از اطمينان کامل از تميزي محل ، سطح را مرطوب نموده و عمل تعمير را انجام مي دهند .
 
ترکيبات مصالح تعمير کاري

معمولاً درلکه گيري که به وسيله ريزدانه ها انجام ميشود ، از دانه هاي ماسه زير 2/36 ميليمتر استفاده ميشود. مقدار سيمان بايد با سيمان مصرف شده در اسکلت بتني مناسب باشد . مقدار آب بتن هم بايد به اندازه 0/3 مقدار سيمان مصرفي باشد . ملاتي که جهت وصله کاري استفاده مي شود ، نبايد رقيق باشد ؛ بلکه بايد لزدار و با خاصيت چسبندگي بيشتري باشد .

بتن ساخته شده با فشار و با رعايت اصول فني به کار مي رود ؛ طوري که دقيقاً درلا به لاي حفره هاي کوچک و بزرگ و يا در لاي ميلگردها نشست می کند . اين عمل را با دست و دستکش و با رعايت فشرده کردن ملات در شيارها ، حفره ها و سوراخها انجام مي دهند . سپس با تخته ماله مي کوبيم و صاف مي کنند .
توجه 1 : براي هم سطح کردن بتن هرگز از ماله فلزي استفاده نمي شود؛ زيرا صيقلي بودن سطح ترميم شده ،دوگانگي مشخصي در اسکلت بتوني به وجود مي آورد . براي شکل دادن سطح ترميم شده ، به جاي ماله از ورق يونوليت استفاده مي شود.در اين روش ، چشمه هاي ريزي که در سطح بتن به وجود مي آيد ، مانند چشمه هاي ريز سطوح بتن اکسپوزه قديمي خواهد شد.اگر ورق يونوليت در دسترس نبود ، مي توان از کنف استفاده کرد و سطح را مالش دوراني داد تا سوراخ هاي کوچک سوزني به وجود آيد .

توجه 2 : چنانچه سطوح بتني داراي نمايش الياف چوبي باشد، براي اکسپوزساختن سطوح ترميمي،بعد از راندن بتن درحفره ها تخته اي را که داراي اثر الياف باشد ، در محل ترميم شده قرار مي دهند. با کوبيدن چکش لاستيکي برسطح آن، اثر الياف چوب را بر سطح اندود تعميري و تازه نقش مي دهند .معمولاً تخته مذکور با سيم کشي و يا کلاف کردن نگهداري مي شود . چنانچه محل ترميم شده در زير سقف باشد ، بر سطح اندود و بتن تعمير شده تخته مي گذارند و زير آن را با شمع تا يک هفته نگه مي دارند ؛ زيرا برداشتن سريع تخته باعث مي شود که لايه تعمير شده جدا و يا ورقه شود .

توجه 3 : در وصله کردن ، چون که زمان بتن ريزي قبلي و ترميم متفاوت است ، به طور مسلم در تعمير ، دو رنگي وجود دارد که دوري از آن اجتناب ناپذير است .از اين رو بايد از مخلوط ماسه با سيمان سفيد که به نسبت 10 تا 15 درصد با سيمان سياه قبلاً مخلوط مي شود استفاده کرد. مقداري از مخلوط مذکور را به شکل نمونه تهيه و درشرايط خودگيري و آب دادن تا مدت 7 روز نگهداري مي کنند تا با سطح قبلي همرنگ شود . اگر يک رنگ نشود ، با کم و زياد کردن سيمان سفيد مي توان رنگ دلخواه را به دست آورد .
 
آسيب خوردگي بتن
 
1-  آب دريا بر سطوح قطعات اثر ميکند . پس از تبخير آب ، نمک درحفره هاي ريز و درشت اثرميگذارد و سبب پيدايش بلورهاي نمک مي شود . اين بلورها در اثر گرما و حرارت در روز و اختلاف درجه محيط به واسطه سايه و يا درشب سبب تنش هايي ميشود که بتن را ترک مي دهد . نمک ها نفوذ کلريدها و سولفاتها را به داخل قطعات بتني شدت مي دهند
در مجموع ، گاز کربنيک که در واقع يک اسيد انيدريدي است ، با آهک آزاد در بتون ترکيب مي شود . اين حالت باعث کاهش قليايي آهک مي شود . اين فعل و انفعالات «کربونيزاسيون»نام دارد . پيشرفت کربونيزاسيون در بتن،به کيفيت آن بستگي کامل دارد که درمراحل اول ، سريع اما بعدها کند است ؛ يعني هرسال حدود5 ميليمتر، پس از گذشت 4 سال حدود 10 ميليمتر و بعد از 25 سال تا 25 ميليمتر در عمق بتن پيشروي ميکند و در نتيجه ، در سطوح و حجم بتن ترکهايي به وجود مي آورد .

2- علت ديگر ترکهاي عميق در بتن، وجود اکسيژن در کلريدها و همچنين آب در اطراف ميلگردهاست که پس ازنفوذ بر فولاد ، زنگ آهن را به وجود مي آورد که بسيار خطرناک است. زنگ حاصله تا قطر تقريبي 10 برابر ميلگرد اطراف خود را پر ميکند و سبب پيدايش تنشهاي دروني بتن و درنتيجه، ترکهاي سريع طولي در مسير ميلگردها ميشود که اين امرخطرناپايداري ستون را در پي خواهد داشت .

توجه : نقيصه مذکور در سطوح و حجم قطعات بالاي سطح آب بمراتب بيشتر از سطح زير آب است .
 
تعويض عضوهاي معيوب
 
در بعضي موارد ، خوردگي تا عمق بتن پيش ميرود که از يک عضو فقط مقداري ناچيز سالم باقي ميماند. در اين حالت اطراف محل شمع بندي شده با دژبر بتن را تخريب مي کنند . ميلگرد خورده شده نيز بريده ميشود. جهت نشست ميلگرد در بتن کهنه، به قطر لازم بتن سوراخ مي شود. پس از استقرار ميلگردهاي قديمي جهت اتصال به ميلگردهاي جديد نگهداري شده، از جوشکاري استفاده مي کنند. پس از خاموت بستن و ماسه پاشي به ترتيبي که قبلاً ذکر شد ، قالبها مستقر مي شود و با توجه به نوع دانه بندي و نداشتن مواد زائد درمواد ترکيبي ، مقدار سيمان و نوع آن ، مقدار آب آشاميدني و تهيه اصولي بتن ، کار را شروع مي کنند.
 
توجه 1 : نوع مصالح ، مواد ترکيبي و مقدارسيمان در بتن تازه و بتن کهنه بايد مساوي باشد تا واکنشهايي پديد نيايد و دوعضو به طور اصولي پيوند بخورند .
توجه 2 : بعد ازباز کردن قالب ، اگر روکش صيقلي با خمير اپوکسي به طور ليسه اي انجام شود، در مقابل اثر بخار آب ومکش عايق مقاومي به وجود خواهد آمد .
توجه 3 : در بعضي موارد ، حفره هاي ريز در سطوح به وجود مي آيد که اثر آنها کم است و به ميلگردها نميرسد. دراين صورت مي توان حفره سطوح ، حفره هاي ريز بالاي سر ، زير کنسولها و پوترها را با خمير سفت اپوکسي پر کرد .
توجه 4 : چنانچه حفره هاي مذکور فراوان و سنگپايي باشد ، پس از تميز کردن و عاري ساختن سطوح از گرد و غبار با دستگاه بتن پاش ، ملات ريز دانه با عيار سيمان کافي را کاملاً در حفره ها پر مي کنيم . پس از صاف کردن محل مي توان آن را با محلولهاي شيميايي « بوتادين و يا رزين استيرن » در مقابل مکش رطوبت عايق کنند.
 
درزگيري ترکها در بتون
 
پس از برداشتن يک عضو معيوب ، امکان دارد در جوانب و امتداد عضو عوض شده ، ترک و يا ترک هاي متفرقي باقي بماند .معمولاً در اطراف اين ترکها ، زنگ آهن ميلگردها وجود دارد که بايد خارج شود .در آغاز ، روي سطوح خارجي ترک را يک ترکيب خميري مانند مخلوط « اپوکسي » و « ويسکوزيته » مي کنند و درزگيري مي کنند. پس از سخت شدن خمير ، درزبندي با دستگاه مخصوص هواي فشرده را درون ترک مي راند انجام می گیرد تا زنگ آهن اطراف ميلگردها و بخار و رطوبت خارج شود . معمولاً اين استخراج از نواحي سوراخهاي باز انجام مي شود. اين عمل را آنقدر ادامه مي دهيم تا ديگر از زنگ و رطوبت اثري ديده نشود .سوراخهاي به وجود آمده را با خمير سفت اپوکسي پر مي کنند و سپس از پستانک هايي به قطر 9/5 ميليمتر که به همين منظور ساخته شده است و يک شير يکطرفه از جنس « پلي اتيلن » روي آن نصب است ، استفاده مي کنند . پستانکها به فاصله 20 تا 25 سانتيمتر روي ترک قرار مي گيرند . با دستگاه تزريق و شيلنگ شفاف، موادي راکه به نسبت 1 واحد اپوکسي و 7 واحد گرد سنگ آماده شده است، بلافاصله با فشاري مناسب به درون ترکها مي رانند .

توجه : پس از پرشدن قسمت پايين ترک ، مواد مذکور درپستانک اولي مشخص مي شود ؛ يعني ترک تا آن حد پر شده است. به همين ترتيب کار را دنبال مي کنند تا آخرين پستانک پر شدن ترک را از محلول رقيق نشان دهد . مواد اپوکسي و گرد سنگ به صورت مخلوط در درون ترکها فوراً سخت و مقاوم مي شوند .
 
جاسازي بتن

بتني را که تازه ساخته ميشود، در شرايط دانه بندي مناسب ، به روشهاي معمولي و با تزريق و بتن پاشي، به درون شکافهاي بزرگ وحفره ها وارد مي کنند. بايد توجه داشت که خصوصيات دو بتن کهنه وتازه بايد يکسان باشد تا عملکردحرارتي وسرايت بخار از دو بتن ، سبب نزديکي آنها به يکديگر شود .

توجه : چنانچه سطوح بتن کهنه قبلي به مواد چسبنده آغشته شود وسپس تزريق بتن صورت گيرد، بين بتن تازه و کهنه پيوند اصولي برقرار مي شود ؛ در ضمن فولاد در مقابل خوردگي تا حدي عايق خواهد بود .

در بعضي موارد ، براي پر کردن شکافهاي زير آب و يا تقويت سازه ها از روش بتن پيش آکنده استفاده مي کنيم . به اين ترتيب که دانه هاي سنگي را در محل تزريق بتن و لا به لاي دانه هاي سنگي مي چينند .
 
عمل روکش سازي

1- از ريز دانه ها ، ماسه اي به نسبت يک به يک با سيمان به شکل خشک مخلوط مي کنند. سپس ، محلول لاتکس را به مخلوط اضافه مي کنند تا به حالت رقيق خميري درآيد و به صورت يک لايه آستر بر سطح بتون که قبلاً تميز و غبار گيري شده است ،مي کشند .

2- يک واحد حجمي سيمان و دو واحد ماسه را با محلول لاتکس مخلوط و رقيق مي کنند و به ضخامت 20 تا 25 ميليمتر برسطح آستر مي کشند . سپس ، آن را کاملاً صاف مي کنند و صيقل مي دهند .

توجه 1 : صيقلي بودن هر چه بيشتر روکش ، باعث مي شود که « کربونيزاسيون » در اندود و در نتيجه ، در قطعات بتوني به وجود نيايد . همچنين نفوذ بخار آب را به درون مصالح بتني خنثي مي کند .

توجه 2 : ازمحلول « لاتکس و اکريليک » و همچنين « اپوکسي » همراه با مخلوط « کوارتز و سيليس » ميتوان قشري نازک سخت و صيقلي ، اما عايقي مقاوم براي سطوح روکشها به وجود آورد .
 
 
برگرفته از کتاب : تعمير و نگهداري ساختمان
تأليف : حسين زمرشيدي